Okiem fizjoterapeutki: fizjologiczne zmiany ukształtowania nóg u małych dzieci.

“Na­wet naj­piękniej­sze no­gi gdzieś się kończą.”

Julian Tuwim

 

 

Dzisiejszy wpis jest na specjalne życzenie Rodziców – odwiedzających mój gabinet ze swoimi dziećmi – i właściwie już od samego progu pytających mnie z niezmienną troską:

“Bardzo prosimy obejrzeć nóżki naszego dziecka – niepokoi nas jak stawia stópki i jak chodzi….”

Dzisiaj w roli głównej: fizjologiczne zmiany ukształtowania nóg u małych dzieci…

 

STARTUJEMY!!…

 

Od kolan szpotawych do kolan koślawych.

 

Przede wszystkim to co najważniejsze: od okresu niemowlęcego aż do w pełni wykształconej kończyny dolnej dorosłego człowieka, u dziecka następuje FIZJOLOGICZNA ZMIANA UKSZTAŁTOWANIA NÓG.

• u noworodków oraz niemowląt występuje szpotawość kolan powiązana z wzorcem ruchowym opartym na odwiedzeniu, zgięciu oraz rotacji zewnętrznej stawu biodrowego, zgięciu stawu kolanowego oraz supinacji (odwróceniu) stopy;
• w wieku 2 lat kończyna dolna u dziecka jest prosta;
• pomiędzy 2 a 4 rokiem życia najczęściej rozwija się kolano koślawe (przejście od nogi prostej 2-latka do kolan koślawych u 4-latka);
• w 3 roku życia u ok. 65% dzieci stwierdza się lekką koślawość nóg, która zanika do momentu osiągnięcia wieku szkolnego – stosowanie w tym wieku wkładek korekcyjnych jest niepotrzebne;
• pierwsze kroki dziecka są wykonywane na szeroko rozstawionych nogach, a ponieważ dziecko za wszelką cenę stara się utrzymać równowagę są one szybkie;
• na początku dziecko nie jest w stanie chodzić i obciążać stopy, przetaczając je od pięt po palce – dlatego też stopy stawia płasko i odchyla je na zewnątrz; dziecko biega też na całych podeszwach, które są jeszcze płaskie i niewymodelowane;
• na początku odcisk stopy dziecka, na kartce papieru czy na podoskopie, wykazuje rzekome płaskostopie, tzn. nie jest widoczne żadne unoszenie przyśrodkowej części podeszwy stopy; po stronie przyśrodkowej od stawu śródstopno-paliczkowego palucha po staw skokowo-łódkowaty stopa wypełniona jest tzw. podściółką tłuszczową Spitzy’ego. Dzięki tej podściółce zwiększa się powierzchnia nośna stopy i redukcji ulega wielkość nacisku na jednostkę powierzchni. Podściółka tłuszczowa Spitzy’ego – na podobieństwo wkładki ortopedycznej – zabezpiecza chrzęstną na początku konstrukcję wysklepienia stopy; dopiero w 2 roku życia uwidacznia się unoszenie przyśrodkowej części stopy, a podściółka zanika między 4 a 5 rokiem życia;

UWAGA!!! U małego dziecka mamy do czynienia z FIZJOLOGICZNYM PŁASKOSTOPIEM. A chodzenie na boso jest najlepszym treningiem dla stopy.

• fizjologiczny przebieg osi kończyn dolnych u dziecka różni się od osi u osób dorosłych – dopiero wraz z prostowaniem się dziecka zmienia się u niego kształt i ustawienie osi nóg;
• zmiana kształtu nóg u małego dziecka mechanicznie powiązana jest z pionową postawą ciała i fizjologicznym chodem – masa dziecka oraz wyprostowana pozycja ciała wywiera wpływ na chrząstkę wzrostową kości udowej i piszczelowej powodując stopniowe zmiany adaptacyjne w stawie kolanowym;
• w ciągu 3 lat występuje u dziecka fizjologiczny okres koślawego ustawienia kończyny dolnej wraz ze stopą płasko-koślawą lub koślawością pięty;
• koślawość pięty wynosząca do 15º jest czymś normalnym, tym bardziej kiedy można ją całkowicie wyrównać podczas badania czynnościowego;
• w okresie fizjologicznej koślawości kolan w pozycji stojącej kolana stykają się, a kostki przyśrodkowe mogą być od siebie oddalone nawet o 7 cm.;
• w tym wieku dzieci mają największą rotację wewnętrzną w stawie biodrowym i właśnie przez to chodzą z nogami skierowanymi do wewnątrz;
• skłonność do rotacji wewnętrznej w stawach biodrowych- a co za tym idzie- skłonność do koślawienia kolan zmniejsza się u chłopców już od 4, a u dziewczynek od 5 roku życia;
• uwarunkowana koślawość kończyn dolnych – nawet 7 cm. odległości między kostkami przyśrodkowymi – zanika ok. 7 roku życia;
• po 6 roku życia ponownie pojawia się koślawe ustawienie pięt ( z równoległego ustawienia w stosunku do osi stawu kolanowego), ale tym razem jej prawidłowa wartość wynosi tak jak u dorosłych 5º.; obie nogi są teraz wyprostowane,a w pozycji stojącej stykają się ze sobą wewnętrzne strony kolan oraz kostki przyśrodkowe;
• uwarunkowane procesami wzrostowymi koślawość kończyn dolnych oraz stopy płasko-koślawe niemal zanikają do 7 roku życia;
• od ok. 7 roku życia dziecko opanowuje wzorzec chodu osób dorosłych.

UWAGA!! podsumowanie:

1. w wieku do 7 roku życia zapewniamy dziecku maksymalną swobodę ruchu stóp – dziecko powinno jak najwięcej chodzić oraz bawić się na boso; do przedszkola warto zaopatrzyć dziecko w skarpetki antypoślizgowe – rezygnujemy z dodatkowych usztywnień stopy w kapciach czy pantoflach;
2. w okresie jesiennych i zimowych chłodów do chodzenia po domu/przedszkolu kupujemy dziecku skarpetkę ze stópką, czyli miękką skórzaną podeszwą – dostępne, kolorowe i odpowiednie do nabycia w H&M (dział dla dzieci) lub Rossmannie ;);
3. w okresie jesieni i zimy kupujemy obuwie według konkretnych wskazówek i zasad …dobór obuwia dla dziecka
4. nie panikujemy, kiedy nasze dziecko chodzi na początku na szeroko rozstawionych i płaskich stopach 🙂 to normalne i to przeminie…
5. nie panikujemy, kiedy obserwujemy u naszego dziecka koślawe ustawienie nóg i stóp do 5 roku życia- stopniowo od 6 roku życia powinno zanikać;
6. od 2 roku życia zwracamy uwagę, czy przyśrodkowy brzeg stopy zaczyna się stopniowo unosić;
7. do 7 roku życia nie stosujemy wkładek korekcyjnych czy ortopedycznych – ich zastosowanie nie ma sensu – nogi oraz stopa potrzebuje czasu oraz ruchu, żeby zdrowo i prawidłowo się ukształtować;
8. największą gwarancją zdrowego rozwoju kończyn dolnych – w tym -stóp, jest stworzenie dziecku warunków do częstego chodzenia na boso po zróżnicowanym terenie – podłodze, piasku, trawie, kamyczkach; zabawy na boso: ganianie, rzucanie piłką, gra w rzutki; skoki na trampolinie; chodzenie po linach czy szczebelkach na placach zabaw.

Do mądrej troski i aktywnych zabaw z naszymi Maluchami zachęcam…

…a rozsądek i zdrowy umiar to podstawa decyzji dotyczących zdrowia naszych dzieci 😉 .

W razie pytań czy potrzeby konsultacji zachęcam do spotkań z wykwalifikowanym terapeutą … na przykład w Gabinecie Promocji Zdrowia i Fizjoterapii “LICENCJA NA ZDROWIE”

Gabinet Licencja na Zdrowie

www.licencjanazdrowie.pl

z pozdrowieniami, Wasza m